เกมการลงทุนของรัฐอ่าวอาหรับ ยิ่งโลกเสี่ยง ยิ่งต้องลงทุน?

ในปี 2026 ประเทศสมาชิกคณะมนตรีความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ หรือ GCC ต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจและการเมืองที่เพิ่มสูงขึ้นพร้อมกันหลายด้าน ทั้งความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ความเสี่ยงต่อเส้นทางขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ความผันผวนของราคาพลังงาน ตลอดจนความไม่แน่นอนของการค้าโลก

แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ ประเทศเหล่านี้ไม่ได้หยุดลงทุน

ในทางตรงกันข้าม เงินทุนจำนวนมากยังคงถูกจัดสรรไปยังโครงสร้างพื้นฐาน เทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ การท่องเที่ยว พลังงาน และอุตสาหกรรมใหม่ ขณะที่กองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติของหลายประเทศยังคงมีบทบาทสำคัญทั้งในการลงทุนภายในประเทศและต่างประเทศ

ภาพที่เกิดขึ้นจึงดูเหมือนมีความย้อนแย้งอยู่ในตัว เพราะโดยทั่วไป เมื่อความเสี่ยงเพิ่มขึ้น นักลงทุนมักลดการใช้จ่ายและเพิ่มความระมัดระวัง แต่สำหรับหลายประเทศในอ่าวอาหรับ ความเสี่ยงกลับกลายเป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ต้องลงทุนต่อ

เรื่องที่น่าสงสัยจึงไม่ได้ตั้งคำถามว่า ประเทศเหล่านี้ “ยังลงทุนอยู่หรือไม่” แต่คือ ทำไมยิ่งความไม่แน่นอนเพิ่มขึ้น การลงทุนบางประเภทกลับยิ่งมีความสำคัญมากขึ้น

#1 ทำไมประเทศอ่าวอาหรับยังต้องลงทุน ทั้งที่ความเสี่ยงเพิ่มขึ้น?

การหยุดลงทุนไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงเดิมหายไป

เศรษฐกิจของประเทศอ่าวอาหรับจำนวนมากสร้างความมั่งคั่งจากน้ำมันและก๊าซธรรมชาติมาเป็นเวลาหลายทศวรรษ รายได้จากทรัพยากรเหล่านี้ทำให้รัฐบาลสามารถสะสมเงินทุนจำนวนมาก พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และสร้างกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติขนาดใหญ่

แต่รายได้จากพลังงานก็มีความผันผวนตามราคาตลาดโลกหากราคาน้ำมันลดลง ความต้องการพลังงานเปลี่ยนแปลง หรือการส่งออกได้รับผลกระทบจากความขัดแย้ง รายได้ของรัฐย่อมได้รับผลกระทบตามไปด้วย

ดังนั้น การลงทุนในอุตสาหกรรมใหม่จึงไม่ใช่เพียงการแสวงหาโอกาสเติบโต แต่เป็นความพยายามลดการพึ่งพารายได้จากแหล่งเดิม

กรณีของซาอุดีอาระเบียสะท้อนภาพนี้อย่างชัดเจน กองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ IMF ระบุว่า เศรษฐกิจซาอุดีอาระเบียขยายตัว 4.5% ในปี 2025 โดยมีแรงสนับสนุนจากกิจกรรมนอกภาคน้ำมันและอุปสงค์ภายในประเทศ ขณะที่การปฏิรูปภายใต้ Vision 2030 ยังคงมุ่งเพิ่มบทบาทของภาคเอกชนและกระจายโครงสร้างเศรษฐกิจออกจากภาคพลังงาน

ดังนั้น ในมุมของประเทศเหล่านี้ การไม่ลงทุนอาจไม่ได้หมายถึงการลดความเสี่ยง แต่อาจหมายถึงการปล่อยให้เศรษฐกิจยังคงพึ่งพารายได้จากน้ำมันในระดับเดิมต่อไป

และหากการพึ่งพาน้ำมันคือการพึ่งพารายได้จากพลังงานจึงกลายเป็นปัญหาที่สำคัญมากขึ้นในเวลานี้

 

#2 ทำไมการพึ่งพาน้ำมันจึงกลายเป็นความเสี่ยงมากขึ้น?

เพราะความเสี่ยงไม่ได้มาจากราคาน้ำมันเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป

ในอดีต ความกังวลหลักของประเทศผู้ส่งออกน้ำมันมักอยู่ที่ความผันผวนของราคาพลังงาน แต่ในปัจจุบัน รายได้จากน้ำมันต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนหลายด้านพร้อมกัน

ทั้งการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด การพัฒนาเทคโนโลยีพลังงานทางเลือก การเปลี่ยนแปลงของความต้องการพลังงานโลก ตลอดจนความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่สามารถกระทบทั้งการผลิตและการขนส่ง

เหตุการณ์ในปี 2026 แสดงให้เห็นชัดว่า แม้ประเทศหนึ่งจะยังมีน้ำมันอยู่ใต้ดิน แต่หากไม่สามารถส่งน้ำมันไปยังตลาดได้ตามปกติ รายได้ก็สามารถได้รับผลกระทบเช่นเดียวกัน

ช่องแคบฮอร์มุซจึงเป็นตัวอย่างสำคัญ

เส้นทางนี้เป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์ของการขนส่งพลังงานจากอ่าวอาหรับสู่ตลาดโลก และเมื่อความขัดแย้งทำให้การเดินเรือผ่านพื้นที่ดังกล่าวมีความเสี่ยงมากขึ้น ประเทศผู้ส่งออกก็ต้องเผชิญกับคำถามใหม่ว่า

หากเส้นทางหลักไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติ จะมีทางเลือกอื่นหรือไม่

Reuters รายงานเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2026 ว่า ความขัดแย้งกับอิหร่านกำลังเร่งให้ประเทศในอ่าวอาหรับพิจารณาการลงทุนในท่อส่งน้ำมัน ท่าเรือ ทางรถไฟ และเส้นทางการค้าอื่น เพื่อช่วยลดการพึ่งพาช่องแคบฮอร์มุซ

ความเสี่ยงจึงไม่ได้อยู่เพียงที่ “ขายน้ำมันได้ราคาเท่าไร” แต่อยู่ที่ว่า ประเทศสามารถนำสินค้าของตนออกสู่ตลาดโลกได้หรือไม่

 

#3 ทำไมความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นจึงทำให้โครงสร้างพื้นฐานสำคัญกว่าเดิม?

เพราะโครงสร้างพื้นฐานสามารถสร้าง “ทางเลือก” ให้กับระบบเศรษฐกิจ

ในภาวะปกติ การสร้างท่าเรือใหม่ ท่อส่งน้ำมันใหม่ หรือเส้นทางรถไฟใหม่อาจถูกมองในแง่ของต้นทุนและผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

แต่เมื่อเส้นทางหลักมีโอกาสหยุดชะงัก มูลค่าของเส้นทางสำรองจะเพิ่มขึ้นทันที

ท่อส่งน้ำมันสามารถช่วยลดการพึ่งพาการขนส่งทางทะเลในบางพื้นที่

ท่าเรือหลายแห่งช่วยให้ประเทศมีจุดเชื่อมต่อกับตลาดโลกมากกว่าหนึ่งทาง

เครือข่ายรถไฟและระบบขนส่งทางบกช่วยให้สินค้าเคลื่อนย้ายผ่านเส้นทางอื่นได้ หากเส้นทางเดิมได้รับผลกระทบ

ขณะที่ศูนย์ข้อมูล ระบบพลังงาน และโครงข่ายดิจิทัลก็มีบทบาทในการรองรับเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ที่ไม่ได้พึ่งพาการส่งออกน้ำมันเพียงอย่างเดียว

ตัวอย่างหนึ่งคือข้อตกลงระหว่าง Red Sea Gateway Terminal และ CMA CGM เพื่อพัฒนาท่าเทียบเรือที่ Jeddah Islamic Port มูลค่าประมาณ 434 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเกิดขึ้นท่ามกลางความพยายามของซาอุดีอาระเบียในการเพิ่มบทบาทของประเทศในฐานะศูนย์กลางด้านการขนส่งและการค้า

การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานจึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มประสิทธิภาพในวันที่ระบบทำงานตามปกติแต่เป็นการเตรียมทางเลือกไว้สำหรับวันที่ระบบเดิมเกิดปัญหา มองในลักษณะนี้ ประเทศอ่าวอาหรับไม่ได้ลงทุนเพียงเพื่อให้ “ขนส่งได้เร็วขึ้น” แต่ลงทุนเพื่อให้เศรษฐกิจ ไม่ต้องหยุดเพราะเส้นทางใดเส้นทางหนึ่งหยุดทำงาน อย่างไรก็ตาม โครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ต้องใช้เงินจำนวนมหาศาล

#4 ทำไมประเทศอ่าวอาหรับจึงยังมีเงินลงทุนจำนวนมาก?

เพราะรายได้จากทรัพยากรในอดีตไม่ได้ถูกใช้ไปทั้งหมด แต่ส่วนหนึ่งถูกสะสมและเปลี่ยนเป็นสินทรัพย์ผ่านกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ

หลายประเทศในอ่าวอาหรับนำรายได้จากน้ำมันและก๊าซไปสะสมและลงทุนต่อเนื่องมาเป็นเวลาหลายสิบปี

Reuters รายงานเมื่อเดือนมีนาคม 2026 ว่า กองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติของประเทศอ่าวอาหรับมีสินทรัพย์รวมกันประมาณ 5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ

ตัวอย่างสำคัญ ได้แก่ Public Investment Fund หรือ PIF ของซาอุดีอาระเบีย, Abu Dhabi Investment Authority หรือ ADIA และ Mubadala ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ รวมถึง Qatar Investment Authority ของกาตาร์

กองทุนเหล่านี้มีบทบาทอย่างน้อยสองด้าน

ด้านแรก คือการนำเงินไปลงทุนเพื่อสร้างผลตอบแทนในระยะยาว อีกด้านหนึ่ง คือการทำหน้าที่เป็นแหล่งเงินสำรองและเครื่องมือทางเศรษฐกิจเมื่อประเทศต้องเผชิญกับวิกฤต

นี่ทำให้ประเทศเหล่านี้แตกต่างจากประเทศที่มีรายได้จากทรัพยากรจำนวนมาก แต่ไม่มีเงินสะสมเพียงพอสำหรับลงทุนต่อในช่วงที่เศรษฐกิจเผชิญแรงกดดัน กล่าวอีกทางหนึ่ง ความได้เปรียบไม่ได้อยู่เพียงที่การมีน้ำมัน

แต่อยู่ที่การนำรายได้จากน้ำมันในอดีต ไปสร้างสินทรัพย์ที่สามารถนำกลับมาใช้สนับสนุนเศรษฐกิจในอนาคต

อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์ในปี 2026 ก็แสดงให้เห็นว่า เงินก้อนนี้ไม่ได้ถูกใช้โดยไม่มีข้อจำกัด

Reuters รายงานเมื่อวันที่ 11 มีนาคมว่า ประเทศอ่าวอาหรับบางประเทศได้เริ่มทบทวนแนวทางการใช้เงินของกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ เพื่อประเมินว่าจะต้องจัดสรรเงินกลับมารองรับผลกระทบจากความขัดแย้งมากเพียงใด

 

#5 ทำไมการลงทุนจากนี้จึงมีแนวโน้ม “เลือกมากขึ้น” แทนที่จะเพียง “ลงทุนมากขึ้น”?

เพราะเมื่อความเสี่ยงมีหลายด้าน เงินทุนแต่ละก้อนต้องทำหน้าที่มากกว่าการสร้างผลตอบแทนเพียงอย่างเดียว

ในช่วงที่รายได้จากพลังงานสูงและเศรษฐกิจมีสภาพคล่องมาก ประเทศสามารถเดินหน้าโครงการจำนวนมากพร้อมกันได้

แต่เมื่อเผชิญกับความไม่แน่นอนด้านการค้า ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ต้นทุนโครงการที่สูงขึ้น และความจำเป็นในการรักษาเงินสำรอง รัฐบาลย่อมต้องพิจารณามากขึ้นว่า โครงการใดมีความสำคัญจริง

การลงทุนจึงเริ่มถูกมองผ่านหลายคำถามพร้อมกัน โครงการนี้สร้างรายได้ใหม่หรือไม่ ช่วยลดการพึ่งพาน้ำมันหรือไม่ เพิ่มเส้นทางหรือทางเลือกให้กับระบบเศรษฐกิจหรือไม่ ช่วยเสริมความมั่นคงด้านพลังงาน การขนส่ง หรือเทคโนโลยีหรือไม่ และสามารถสร้างผลตอบแทนได้เหมาะสมกับเงินที่ใช้ไปหรือไม่

กรณีของซาอุดีอาระเบียสะท้อนทิศทางนี้เช่นกัน IMF ระบุว่า ยุทธศาสตร์ของ PIF ในช่วงปี 2026–2030 ให้ความสำคัญกับการจัดสรรเงินทุนอย่างเลือกสรรมากขึ้น พร้อมกับเพิ่มบทบาทของภาคเอกชนในการลงทุน

โครงการที่ช่วยสร้างรายได้ใหม่ เพิ่มเส้นทางการค้า ลดจุดเสี่ยงของระบบเศรษฐกิจ หรือเพิ่มความสามารถทางเทคโนโลยีของประเทศ อาจได้รับความสำคัญมากขึ้น

ในทางกลับกัน โครงการที่ใช้เงินสูงแต่ให้ผลตอบแทนไม่ชัดเจน หรือไม่ได้สนับสนุนยุทธศาสตร์ในระยะยาว อาจถูกทบทวนมากขึ้น

เมื่อย้อนกลับไปยังคำถามตั้งต้นว่า การพึ่งพาน้ำมันมากเกินไปทำให้รายได้มีความผันผวน ขณะที่การพึ่งพาอุตสาหกรรมหรือสินทรัพย์เพียงไม่กี่ประเภท ทำให้เศรษฐกิจมีทางเลือกจำกัดเมื่อเกิดวิกฤต ดังนั้น การลงทุนจึงกลายเป็นเครื่องมือในการสร้าง “ทางเลือก” ให้มากขึ้น

 

อ้างอิง

Reuters; Pipelines and ports: Iran war spurs Gulf infrastructure investment
28 สิงหาคม 2026

รายงานเกี่ยวกับความพยายามของประเทศอ่าวอาหรับในการลงทุนในท่อส่งพลังงาน ท่าเรือ ทางรถไฟ และเส้นทางการค้าทางเลือก เพื่อลดการพึ่งพาช่องแคบฮอร์มุซ

อ่านข่าว Reuters

Reuters; Gulf sovereign wealth funds were built for a rainy day. This may be it
6 มีนาคม 2026

รายงานเกี่ยวกับกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติของประเทศอ่าวอาหรับ ซึ่งมีสินทรัพย์รวมประมาณ 5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ และบทบาทในฐานะเงินสะสมระยะยาวและกันชนทางการเงินในช่วงวิกฤต

อ่านข่าว Reuters

International Monetary Fund (IMF); Saudi Arabia 2026 Article IV Mission
3 มิถุนายน 2026

รายงานเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจซาอุดีอาระเบีย การขยายตัวของกิจกรรมนอกภาคน้ำมัน การปฏิรูปภายใต้ Vision 2030 และแนวทางการจัดสรรเงินลงทุนของ PIF

อ่านรายงาน IMF

Reuters; Saudi Arabia and CMA CGM sign $434 million Jeddah port deal
25 สิงหาคม 2026

รายงานเกี่ยวกับข้อตกลงพัฒนาท่าเทียบเรือที่ Jeddah Islamic Port มูลค่าประมาณ 434 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งสะท้อนความพยายามเพิ่มศักยภาพด้านการค้าและการขนส่งของซาอุดีอาระเบีย

อ่านข่าว Reuters

Reuters; Gulf states review sovereign investments amid Iran war
11 มีนาคม 2026

รายงานเกี่ยวกับการทบทวนแนวทางใช้เงินลงทุนของกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติในบางประเทศอ่าวอาหรับ เพื่อรับมือกับผลกระทบทางเศรษฐกิจจากความขัดแย้ง

อ่านข่าว Reuters